01
Zakres 1: emisje ze źródeł kontrolowanych przez organizację
Zakres 1 obejmuje bezpośrednie emisje ze źródeł należących do firmy lub przez nią kontrolowanych. Najczęściej są to paliwa spalane w kotłach, piecach, agregatach i pojazdach, emisje z procesów technologicznych oraz ubytki czynników chłodniczych.
Dane pochodzą zwykle z faktur, kart paliwowych, liczników, ewidencji urządzeń i dokumentacji serwisowej. Kluczowe jest sprawdzenie kompletności lokalizacji, floty i źródeł procesowych — nie tylko wykonanie działania matematycznego.
02
Zakres 2: kupowana energia
Zakres 2 obejmuje pośrednie emisje związane z wytworzeniem kupowanej energii elektrycznej, ciepła, chłodu lub pary. Dla energii elektrycznej GHG Protocol rozróżnia wynik location-based i market-based, jeżeli na danym rynku mają zastosowanie instrumenty umowne.
Do obliczeń potrzebne są wielkości zużycia, lokalizacje, okres raportowy, informacje o sprzedawcy i umowach oraz właściwe współczynniki emisji. Wynik market-based nie powinien powstawać przez automatyczne przyjęcie jednego wskaźnika bez oceny dokumentów zakupowych.
03
Zakres 3: emisje w łańcuchu wartości
Zakres 3 obejmuje pozostałe pośrednie emisje powstające przed działalnością firmy i po niej. GHG Protocol wyróżnia piętnaście kategorii, między innymi zakupione dobra i usługi, dobra kapitałowe, transport, odpady, podróże służbowe, dojazdy pracowników, użytkowanie sprzedanych produktów oraz koniec ich życia.
Nie każda kategoria będzie istotna dla każdej firmy, ale każdą trzeba przeanalizować i uzasadnić sposób potraktowania. Ocena istotności powinna uwzględniać skalę emisji, model biznesowy, wpływ firmy, oczekiwania odbiorców oraz ryzyko pominięcia ważnego źródła.
04
Jak zaplanować pierwszą inwentaryzację?
Najpierw ustala się granice organizacyjne, okres raportowy i strukturę źródeł. Następnie powstaje mapa danych: właściciel informacji, jednostka, źródło dokumentu, częstotliwość aktualizacji oraz metoda obliczenia. Dopiero po tej pracy warto budować docelowy arkusz lub narzędzie.
- udokumentuj granice, wyłączenia i przyjęty sposób konsolidacji
- zachowaj źródła danych oraz wersje wykorzystanych współczynników
- oddziel dane pierwotne od szacunków i metod wydatkowych
- sprawdź jednostki, przeliczenia walut, inflację i unikanie podwójnego liczenia
- przygotuj wyjaśnienie zmian wyniku względem poprzedniego roku
05
Kiedy warto zweryfikować obliczenia?
Przegląd jest szczególnie ważny przed przekazaniem wyniku klientowi, grupie kapitałowej lub audytorowi oraz po istotnej zmianie metody. Weryfikacja powinna obejmować granice, kompletność, dane źródłowe, współczynniki i rekalkulacje — nie tylko sprawdzenie, czy arkusz nie zawiera błędu formuły.
Opracowanie eksperckie
Treść: Agata Wąsowicz. Materiał ma charakter informacyjny. Ostateczny zakres analizy zawsze zależy od produktu, celu badania i wymagań odbiorcy.